მენოპაუზა არის პერიოდი, როდესაც ქალებში მენსტრუალური ციკლი სრულად სრულდება. მენოპაუზის დადგომა დგინდება მაშინ, როცა დაახლოებით 1 წლის განმავლობაში საერთოდ არ ფიქსირდება მენსტრუაცია. დღეს დასავლურ საზოგადოებაში მენოპაუზის საშუალო ასაკი 51 წელია, ხოლო ჩვენს ქვეყანაში — 46-47. თუმცა ეს ასაკი 45-დან 55 წლამდე მერყეობს.
ამ პერიოდის წინა ეტაპია პრემენოპაუზის პერიოდი. პრემენოპაუზის პერიოდში ჰორმონების დონეში მომხდარი ცვლილება იწვევს ცვლილებებს როგორც ოვულაციაში, ისე მენსტრუალურ ციკლში. ამ პერიოდში მომხდარი ცვლილებები, ისევე როგორც პრემენოპაუზური პერიოდიდან შეიძლება გამომდინარეობდეს, ასევე შეიძლება გამოწვეული იყოს სხვა სხვადასხვა დაავადებით. ამიტომ რეკომენდებულია პრემენოპაუზის პერიოდში მენსტრუალური ციკლების ყურადღებით მეთვალყურეობა.
რეგულარული მენსტრუაციიდან მენსტრუაციის სრულ შეწყვეტამდე, ანუ მენოპაუზამდე მდებარე პერიოდს მენოპაუზური გარდამავალი პერიოდი ეწოდება. გარდამავალ პერიოდში ხშირად გვხვდება არარეგულარული მენსტრუაცია (ხშირი მენსტრუაცია, დაგვიანებული მენსტრუაცია, მენსტრუალური სისხლდენის რაოდენობრივი მატება).
მომხდარი ცვლილებები
ნორმალურ ციკლში ესტროგენისა და პროგესტერონის ჰორმონების დონეები რეგულარულად იმატებენ და მცირდებიან. ოვულაცია კი ციკლის ზუსტად შუაში ხდება. ამის შემდეგ დაახლოებით 2 კვირის თავზე, თუ ორსულობა არ დადგა, საშვილოსნოს შიდა შრე ირღვევა და ვითარდება მენსტრუალური სისხლდენა. პრემენოპაუზის პერიოდში ჰორმონების დონეებმა შეიძლება ეს რეგულარულობა ვერ დაიცვან.
შედეგად, არარეგულარული სისხლდენა ან წვეთოვანი გამონადენი, ზოგიერთ თვეში სისხლდენის უფრო ძლიერი და ხანგრძლივი მიმდინარეობა, ზოგიერთ თვეში კი ძალიან მსუბუქი და მოკლე გავლა სავსებით ბუნებრივ მოვლენად ითვლება. გარდა ამისა, ამ პერიოდში შეიძლება მოხდეს მენსტრუალურ ციკლებს შორის დღეების რაოდენობის შემცირება ან მატება, ან თუნდაც ზოგიერთ თვეს მენსტრუაციის საერთოდ არ ყოფნა.
რომელია ანომალიური?
პრემენოპაუზის პერიოდში მენსტრუალური ციკლი შეიძლება არარეგულარული გახდეს. თუმცა ეს ნამდვილად არ წარმოადგენს ანომალიურ სისხლდენას. ამიტომ ანომალიური სისხლდენის არსებობისას არ უნდა მივაწეროთ ეს პრემენოპაუზურ პერიოდს. მენოპაუზის შემდეგ მომხდარი ნებისმიერი სისხლდენა ანომალიური სისხლდენაა და აუცილებლად საჭიროებს სპეციალისტთან კონსულტაციას.
ყოველთვიურ ციკლში მუდმივი გადაჭარბებული სისხლდენა, სისხლდენის ნორმაზე გახანგრძლივება, დაახლოებით 3 კვირაზე უფრო ხშირად განმეორება, სქესობრივი კავშირის დროს ან მენსტრუალური ციკლების შუალედში სისხლის გამოჩენა საშვილოსნოს ანომალიური სისხლდენის სიმპტომებს შორისაა.
აქვს თუ არა ქალის ასაკს მნიშვნელობა ანომალიური ვაგინალური სისხლდენისას?
თუ მენოპაუზამდე არსებობს ანომალიური სისხლდენა, განსაკუთრებით 40 წელს ზემოთ ასაკის ქალებში (ზოგიერთ ქვეყანაში — 45 წელს ზემოთ) რეკომენდებულია ენდომეტრიუმის ნიმუშის აღება (ბიოფსია). ენდომეტრიუმის ბიოფსია, ულტრაბგერა, სონოჰისტეროგრაფია ან დიაგნოსტიკური ჰისტეროსკოპია დაგვეხმარება იმის დადგენაში, თუ რამ გამოიწვია საშვილოსნოს ანომალიური სისხლდენა. მთავარი მიზანია საშვილოსნოს კიბოს ან საშვილოსნოს ყელის კიბოს მსგავსი მდგომარეობების დიაგნოსტირება. დაავადების მკურნალობა კი იცვლება მისი გამომწვევი მიზეზის მიხედვით.