ქრონიკული მენჯის ტკივილი განისაზღვრება, როგორც მენჯის არის ტკივილი, რომელიც 6 თვეზე მეტხანს გრძელდება. ის ქალებში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემაა. ქრონიკული მენჯის ტკივილის მქონე ქალების 25% ყოველთვიურად 2-3 დღეს ლოგინში ატარებს. ამ ქალების დაახლოებით ნახევარს ყოველთვიურად 1 ან მეტი დღით ყოველდღიური აქტივობის შეწყვეტა უწევს. მათი 90% სქესობრივი აქტის დროს ტკივილს გრძნობს. ქრონიკულ მენჯის ტკივილს მრავალი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. თუ ის სხვა ჯანმრთელობის პრობლემით არის გამოწვეული, ამ მიზეზის მკურნალობა ტკივილის მოსახსნელად საკმარისი იქნება.
რა აღინიშნება ქრონიკული მენჯის ტკივილისას?
ძლიერი ტკივილი შეიძლება ხანგრძლივად გაგრძელდეს. ის იწვევს ფიზიკურ, გონებრივ და ფსიქოლოგიურ დაღლილობას. პაციენტს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ტკივილთან გასამკლავებლად ემოციური და ქცევითი ცვლილებები უვითარდება. ქრონიკული მენჯის ტკივილისას შეიძლება აღინიშნოს შემდეგი მდგომარეობები:
- ტკივილის შენარჩუნება 6 თვის ან მეტი ხნის განმავლობაში
- ჩვეულებრივი მკურნალობა ტკივილს მცირე შვებას აძლევს ან საერთოდ არ შველის
- პაციენტს უჭირს დაძინება ან ზედმეტად ბევრს სძინავს, აღენიშნება ყაბზობა, მადის დაქვეითება, მოძრაობისა და რეაქციების შენელება და დეპრესიის სხვა ნიშნები, მუდმივი მოწყენილობა და ცრემლიანობა
- მუდმივად მცირდება ფიზიკური აქტივობა
- უჭირს მეუღლის, დედისა და თანამშრომლის მოვალეობების შესრულება
რა არის ქრონიკული მენჯის ტკივილის ყველაზე გავრცელებული მიზეზები?
ენდომეტრიოზი: ეს არის ენდომეტრიუმის ქსოვილის არსებობა საშვილოსნოს გარეთ. ჰორმონული ცვლილებების გამო ეს ქსოვილები, ისევე როგორც საშვილოსნოს შიდა შრე (ენდომეტრიუმი), სქელდება, სცილდება და სისხლმდენია. თუმცა, რადგან ეს ქსოვილები საშვილოსნოსგან განსხვავებით საშოს გზით ვერ გამოიყოფა, მათ მენჯში შეიძლება კისტები ან შეხორცებები გამოიწვიონ და ქრონიკული მენჯის ტკივილის მიზეზი გახდნენ. მან შეიძლება საკვერცხეებისა და საშვილოსნოს ირგვლივ ძალიან მძიმე შეხორცებები გამოიწვიოს. მართალია, ენდომეტრიოზმა შეიძლება საერთოდ არავითარი ჩივილი არ გამოიწვიოს, ის შეიძლება მტკივნეული შარდვით, მტკივნეული დეფეკაციითა და მენსტრუაციის ან სქესობრივი აქტის დროს ძლიერი ტკივილითაც გამოვლინდეს.
მენჯის ფსკერის კუნთების მტკივნეული სპაზმი: ეს არის მენჯის ძვალში საშვილოსნოს, შარდის ბუშტისა და სწორი ნაწლავის დამჭერი მენჯის ფსკერის კუნთების უნებლიე შეკუმშვა. მას თან ახლავს ძლიერი ტკივილი, რომელიც ფეხის კრუნჩხვისას განვითარებულ ტკივილს ჰგავს. შეიძლება იყოს ცალმხრივი ან ორმხრივი. დიაგნოზი გინეკოლოგიური გამოკვლევით ისმება. გამოკვლევა უნდა ჩაატაროს ექიმმა, რომელსაც ამ საკითხში სპეციალური მომზადება აქვს, წინააღმდეგ შემთხვევაში დიაგნოზი ადვილად გამოგვეპარება.
მენჯის ანთებითი დაავადება (ქრონიკული): სქესობრივი გზით გადამდებმა დაავადებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ხანგრძლივი, მდგრადი ინფექციები და მძიმე შეხორცებები მენჯის ორგანოების, საკვერცხეებისა და საშვილოსნოს ირგვლივ. ამის გამო პაციენტს ტკივილი შეიძლება აწუხებდეს.
მიომა: ეს არის საშვილოსნოს კეთილთვისებიანი სიმსივნეები. მათ შეიძლება გამოიწვიონ სავსებისა და წნევის შეგრძნება მენჯში.
გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი: ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა შებერილობა, ყაბზობა და დიარეა, შეიძლება გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომს უკავშირდებოდეს, რომელმაც შეიძლება მენჯის არეში ტკივილი და წნევის შეგრძნება გამოიწვიოს.
მტკივნეული შარდის ბუშტის სინდრომი (ინტერსტიციული ცისტიტი): ეს მდგომარეობა შეიძლება უკავშირდებოდეს შარდის ბუშტში განმეორებით ტკივილსა და შარდვის ხშირ სურვილს. პაციენტი ტკივილს შარდის ბუშტის სავსე მდგომარეობაში გრძნობს, დაცლის შემდეგ კი დროებით შვებას. დიაგნოსტიკისთვის გამოიყენება კვლევათა სერია, მათ შორის შარდის ბუშტის შიგნიდან კამერით დათვალიერება.
მენჯის შეგუბების სინდრომი: საშვილოსნოსა და საკვერცხეების ირგვლივ გაფართოებულმა, ვარიკოზულმა ვენებმა შეიძლება ტკივილი გამოიწვიოს. ამ პაციენტებს შეიძლება ფეხებზე, წვივებსა და შორისზეც ჰქონდეთ ვარიკოზული ვენები.
მუცლის წინა კედლის ტკივილი: ნეიროპათიული ტკივილი (მსგავსი ჩივილები, რაც დიაბეტიან პაციენტებს ტერფებზე აღენიშნებათ), განსაკუთრებით წინა ოპერაციების გამო, ამ არეშიც შეიძლება განვითარდეს. ამ ტკივილის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა ყველა სხვა მიზეზისგან საკმაოდ განსხვავდება.
ფსიქოლოგიური ფაქტორები: დეპრესიამ, ქრონიკულმა სტრესმა ან სექსუალურმა/ფიზიკურმა ძალადობამ შეიძლება ქრონიკული მენჯის ტკივილის რისკი გაზარდოს. ემოციური სტრესი ტკივილს ამძიმებს, ტკივილთან ცხოვრება კი ემოციურ სტრესს იწვევს და პაციენტი მოჯადოებულ წრეში აღმოჩნდება.
თუმცა მრავალ შემთხვევაში ქრონიკული მენჯის ტკივილის ერთ მიზეზზე დაყვანა შეუძლებელია. ასეთ რთულ შემთხვევებში მკურნალობის მიზანი უნდა იყოს ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება ტკივილისა და სხვა სიმპტომების შემცირებით.
როგორ ისმება ქრონიკული მენჯის ტკივილის დიაგნოზი?
როდესაც ექიმი ანამნეზს კრებს, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პრობლემა დეტალურად აღწეროთ. ასევე უნდა აცნობოთ ექიმს თქვენი მთელი სამედიცინო ანამნეზის, ოჯახური ანამნეზისა და მიღებული მედიკამენტების შესახებ. დეტალური ანამნეზის შეკრების შემდეგ დიაგნოსტიკისთვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს გინეკოლოგიური გამოკვლევა, სისხლის ანალიზები და ვიზუალიზაციის მეთოდები (ულტრაბგერა, მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია).
განსხვავდება თუ არა მენჯის ტკივილისას გინეკოლოგიური გამოკვლევა ჩვეულებრივი გინეკოლოგიური გამოკვლევისგან?
საკმაოდ განსხვავდება. ყურადღებით უნდა გამოიკვლიონ საშოს მთელი კედელი, საშვილოსნოს დამჭერი იოგები, მენჯის ნერვები და ტკივილის გამომწვევი წერტილების არსებობა. უნდა შესრულდეს საშოს ტკივილის რუკის აგება და დადგინდეს, ტკივილი ამ არით შემოიფარგლება თუ სხვაგანაც ირადირებს. თუ ეჭვი არსებობს მენჯის ნერვების ჩართულობაზე, ტარდება სპეციალური ტესტები. დიაგნოსტიკაში შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ტკივილის დროებით შემწყვეტი მეთოდებიც.
ინფექციების გამოსარიცხად შეიძლება დაინიშნოს საშოს კულტურა, სისხლისა და შარდის ანალიზები.
ვიზუალიზაციის რომელი მეთოდები შეიძლება გამოვიყენოთ?
ნებისმიერი კისტის ან მიომის არსებობის დასადგენად სტანდარტულ ვიზუალიზაციის ტექნიკად ულტრაბგერითი გამოკვლევა გამოიყენება.
ვიზუალიზაციის სხვა მეთოდები: სასარგებლო ინფორმაციას ძირითადად მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (MRI) იძლევა. სტანდარტული MRI პროტოკოლები აქ შეიძლება საკმარისი არ აღმოჩნდეს. შესაფერის MRI აპარატს უნდა შეეძლოს ძალიან ზუსტი გამოსახულებების მიღება და კვლევის დროს გამოსახულების ხარისხის გასაუმჯობესებელი სპეციალური აღჭურვილობა უნდა ჰქონდეს. ეს შესაძლებლობები მხოლოდ ძალიან შეზღუდული რაოდენობის ვიზუალიზაციის ცენტრებშია. გარდა ამისა, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ გამოსახულებები შეაფასოს რადიოლოგმა, რომელსაც ამ საკითხებში გამოცდილება აქვს.
გამოიყენება თუ არა ლაპაროსკოპია დიაგნოსტიკაში?
დღეს ლაპაროსკოპია ძირითადად დიაგნოსტიკისთვის კი არა, მკურნალობისთვის გამოიყენება. ამ ქირურგიული მეთოდისას მცირე ჭრილობიდან მუცელში შეიყვანება პატარა კამერა და მენჯის ორგანოები მოწმდება პათოლოგიურ ქსოვილსა და ინფექციის ნიშნებზე. ეს მეთოდი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ენდომეტრიოზისა და ქრონიკული მენჯის ინფექციების დიაგნოსტიკისთვის.