Siyatik Sinir Endometriozu çox nadir görülən, endometriozun ən sıradan kənar tutulmalarından biridir. Bütün endometrioz hallarına baxıldığında meydana gəlmə ehtimalı olduqca aşağıdır. Lakin bu vəziyyət ortaya çıxdıqda ciddi şikayətlərə və yerimə ilə bağlı funksiya itkilərinə səbəb olur və şəxsin həyat keyfiyyətini təbii ki, çox mənfi təsirləyə bilər. Reproduktiv yaşdakı qadınların təxminən 10%-ində görülən şokolad kistası xəstəliyinin olduqca nadir rast gəlinən bir növü olan siyatik sinir endometriozu çanağın (çanaq sümüyünün) içində yaranan sinirin şokolad kistası ilə tutulmasını ifadə edir. Təsirlənən tərəfdə çox şiddətli qalça və ayaq ağrısı ilə xarakterizə olunan bir problemdir.
SİYATİK SİNİR ENDOMETRİOZU NƏDİR?
Siyatik sinir insan bədənindəki ən uzun və qalın sinir kimi təsvir edilə bilər. Bud arxası, diz, baldır arxası və ayaq altı kimi bölgələrdə yaranan hisslər siyatik sinir vasitəsilə daşınır. Bəzi ayaq və bud əzələləri də yenə bu sinirlə oyanır. Endometrioz ya da daha çox tanınan adı ilə şokolad kistası yaranmaları nadir hallarda olsa da bu sinirin qarın daxilində qalan hissəsini tuta bilər. Bu tutunma nəticəsində siyatik sinirdə meydana gələn təzyiq nəticəsində yaranan problemlər ortaya çıxır. Əgər pasiyentin tarixçəsi diqqətlə alınmazsa və ətraflı incələnməzsə, problemin endometrioza bağlı meydana gəldiyini anlamaq çox çətindir.
SİYATİK SİNİR ENDOMETRİOZUNUN ƏLAMƏTLƏRİ NƏLƏRDİR?
Siyatik sinir endometriozu həm şokolad kistası, həm də bel yırtığına bənzər əlamətlərə səbəb ola bilər. Siyatik sinirdə tutulma bel yırtığında olduğu kimi ayaqlarda ağrı, uyuşma hissi, ayaq altından ağrı, qarıncalanma və əzələ zəifliyi kimi simptomların ortaya çıxmasına yol aça bilər. Xüsusilə diaqnoz gecikərsə, ayağın sallanması (düşük ayaq) görülə bilər. Lakin burada diqqət edilməli olan ən vacib detal ayaq və ayaqlarda meydana gələn ağrı, qarıncalanma və uyuşma hisslərinin aybaşı dövründə şiddətlənməsidir. Çünki aybaşı dövründə endometriotik toxumada artan iltihablanmaya bağlı olaraq siyatik sinir üzərindəki təzyiq də artacağı üçün əlamətlərin çox daha şiddətli ortaya çıxması gözlənilir. Başlanğıcda yalnız aybaşı dövründə ağrı varkən, xəstəliyin irəliləməsi ilə davamlı olaraq şiddətli ağrılar görülməyə başlanır.
SİYATİK SİNİR ENDOMETRİOZUNUN DİAQNOZU NECƏ QOYULUR?
Bu pasiyentlərin əhəmiyyətli bir hissəsində genital bölgədə endometrioz olmaması diaqnozun daha da gecikməsinə səbəb olur. Öncə siyatik sinir səbəbi ilə bu vəziyyətin ola biləcəyi ağla gətirilməlidir. Hərtərəfli bir Nöropelveoloji müayinə aparılır. Təsirlənən bölgədə və o tərəfdəki baldır və ayaq əzələ və sinirləri ətraflı qiymətləndirilir. Daha dəqiq diaqnoz üçün ətraflı MRT görüntüləmə (MRT Neyroqrafiya) istənilir. Əzələ gücünün təsirləndiyi pasiyentlərdə Elektromioqrafiya (EMQ) da araşdırmaya əlavə edilir. Siyatik sinir və digər çanaq siniri cərrahiyyəsində ixtisaslaşmış nöropelveoloqlar tərəfindən aparılan cərrahi müdaxilə nəticəsində şəxslərin yaşadığı bütün əlamətlərin demək olar ki, hamısı aradan qaldırıla bilər və şəxs normal həyatına rahat bir şəkildə geri dönür. Bu əməliyyatlar zamanı sinir monitorlaşdırılmasına da müraciət edilə bilər. Əməliyyatdan sonra vacib nöqtələrdən biri, bütün pasiyentlərdə olmasa da, xüsusilə diaqnozun gecikdiyi pasiyentlərdə, bu mövzuda ixtisaslaşmış Fizioterapiya və Reabilitasiya (FTR) mütəxəssisi həkimlərin nəzarətində uzun bir reabilitasiya proqramına da pasiyentin hazırlanmasıdır.