Derin infiltrativ endometrioz (DİE) qadın reproduktiv sistemini tutan xroniki və irəliləyən xəstəlikdir. Uşaqlığın daxili qatına bənzər hüceyrələrin uşaqlıqdan kənarda, xüsusilə sidik kisəsi, düz bağırsaq, uşaqlıq yolunun arxa divarı və bağırsaq kimi dərin çanaq strukturlarında yerləşməsi ilə yaranır. Bu ciddi mənzərəyə baxmayaraq, xəstəliyə adətən gec diaqnoz qoyulur. Bunun əsas səbəbi əlamətlərin spesifik olmaması və tez-tez başqa xəstəliklərlə qarışdırılmasıdır.
Əlamətlər Niyə Gec Nəzərə Çarpır?
1. Ağrıların Normal Sayılması
Şiddətli aybaşı ağrılarına cəmiyyətdə tez-tez rast gəlindiyi üçün onlar adətən normal qəbul edilir. Lakin müntəzəm olaraq gündəlik həyatı məhdudlaşdıran ağrılar altda yatan patoloji vəziyyətə işarə edə bilər.
2. Əlamətlərin Geniş və Qarışıq Olması
DİE aybaşı dövrlərində şiddətli çanaq ağrısı, cinsi əlaqə zamanı ağrı (dispareuniya), sidik ifrazı və ya defekasiya zamanı ağrı, qəbizlik, qarın şişkinliyi və sonsuzluq kimi bir çox müxtəlif əlamətlə özünü göstərə bilər. Bu simptomlar qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, sidik yolları infeksiyaları və ya dayaq-hərəkət sistemi xəstəlikləri ilə qarışdırıla bilər.
3. Diaqnoz Prosesinin Uzun və Mürəkkəb Olması
Derin infiltrativ endometriozu adi ginekoloji müayinə və standart ultrasonoqrafiya ilə hər zaman aşkarlamaq mümkün olmur. Diaqnoz üçün çox vaxt xüsusi görüntüləmə üsullarına (ixtisaslaşmış çanaq MRT-si, rektal ultrasonoqrafiya) və bu sahədə təcrübəli mütəxəssisə ehtiyac duyulur.
4. Məlumatlılığın Çatışmaması
Həm xəstələr, həm də bəzi səhiyyə mütəxəssisləri arasında endometrioz barədə kifayət qədər məlumatlılığın olmaması diaqnozun gecikməsinə səbəb ola bilər. Bu isə xəstəliyin irəliləməsinə və həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsinə yol açır.
Hansı Hallarda Şübhələnməlisiniz?
Aşağıdakı hallarda derin infiltrativ endometrioz baxımından qiymətləndirmə aparılması məsləhət görülür:
- Aybaşı dövrlərində şiddətli və keçməyən çanaq ağrısı
- Cinsi əlaqə zamanı və ya sonrasında ağrı
- Aybaşı dövrünə təsadüf edən defekasiya və ya sidik ifrazı zamanı çətinlik və ağrı
- Xroniki qəbizlik, şişkinlik, bağırsaq vərdişlərində dəyişiklik
- Uzun müddətdir davam edən sonsuzluq
Derin infiltrativ endometrioz erkən diaqnoz qoyulduqda idarə oluna bilən xəstəlikdir. Lakin diaqnozun gecikməsi həm xəstəliyin irəliləməsinə, həm də müalicə prosesinin daha mürəkkəb hala gəlməsinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən şübhəli əlamətlər olduqda endometrioz sahəsində təcrübəli mütəxəssisə müraciət etmək çox vacibdir.