Uşaqlığın düşməsi
Uşaqlıq mayalanmış yumurta hüceyrəsinin (embrionun) yerləşdiyi, böyüdüyü və doğuş anına qədər inkişaf etdiyi orqandır. Tünd çəhrayı rəngli uşaqlıq çanaqda, sidik kisəsinin arxasında və yoğun bağırsağın önündə yerləşir.
Doğmamış qadınlarda uşaqlığın ölçüsü 5-6 sm, doğmuş qadınlarda isə 6-7 sm-dir. Cinsiyyət nahiyəsi orqanlarını yerində saxlayan bağlar yaşın artması, doğuşların sayı və növü səbəbindən funksiyasını itirə bilər. Bu dayağın itirilməsi uşaqlığın aşağı sürüşməsinə və ya uşaqlıq yolundan çıxmasına səbəb olur. Çoxsaylı hamiləliklər, estrogen çatışmazlığı, normal uşaqlıq yolu ilə doğuş, iri körpə doğmaq, ağır yük qaldırmaq, daimi öskürək, piylənmə, bəzi ağciyər xəstəlikləri, xroniki qəbizlik və həddindən artıq güc vermək də uşaqlığın düşməsinə yol açır.
Uşaqlığın düşməsi çox vaxt menopauzadan sonrakı dövrdə və bir və ya bir neçə dəfə uşaqlıq yolu ilə doğuş keçirmiş qadınlarda müşahidə olunur. Genetik olaraq zəif birləşdirici toxumaya malik olmaq da risk amillərindən biridir.
Orta dərəcəli uşaqlıq düşməsində bel ağrısı, uşaqlıq yolundan nəsə çıxırmış hissi, çanaqda və ya uşaqlıq yolunda dolğunluq və ya dartılma hissi, cinsi əlaqə zamanı ağrı kimi əlamətlər olur.
Çanaq əzələlərini gücləndirən Kegel məşqləri yüngül və orta hallarda xəstəliyin əlamətlərini yüngülləşdirə bilər.
Lakin irəliləmiş hallarda cərrahi müdaxilə tələb olunur. Əməliyyat qarın və ya uşaqlıq yolu ilə həyata keçirilə bilər.
Kegel məşqləri profilaktika məqsədilə uşaqlığı, sidik kisəsini və bağırsaqları saxlayan çanaq dibi əzələlərinin yığılması ilə edilir. Çanaq dibi əzələləri sidiyi saxlamaq üçün yığdığımız əzələ qrupudur. Çanaq dibi güclənərsə, çanaqdakı orqanlara daha yaxşı dayaq verir və uşaqlığın düşməsi ilə bağlı əlamətlər azalır. Kegel məşqlərində çanaq əzələləri 5 saniyə sıxılır, sonra 5 saniyə buraxılır. Bu məşqlər 10 dəfə təkrarlanmalı və gündə ən azı 3 dəfə edilməlidir.
İrəliləmiş düşmədə qadınlar uşaqlığı əlləri ilə hiss edə bilirlər. Daha irəliləmiş hallarda uşaqlıq tamamilə uşaqlıq yolundan kənara çıxa bilər. Uşaqlığın düşməsi ona bitişik olan yoğun bağırsağa və sidik kisəsinə də təsir edir. Ayaq üstə durarkən, güc verərkən, öskürərkən və asqırarkən uşaqlıq yolunda və çanaqda dolğunluq və ağrı hiss olunur. Düz bağırsaq (yoğun bağırsağın son hissəsi) uşaqlıqla birlikdə düşərsə, uşaqlıq yoluna yaxınlaşır və bu, qəbizliyə səbəb olur. Sidik kisəsi düşübsə, ayaq üstə durarkən, gülərkən və cinsi əlaqə zamanı sidik saxlaya bilməmə və çətin sidik ifrazı baş verir. Düşmüş cinsiyyət orqanları cinsi həyata da mənfi təsir göstərir. Sidik saxlaya bilməmə və vulva nahiyəsində dolğunluq kimi şikayətlərlə həkimə müraciət edildikdə düzgün ginekoloji müayinə ilə asanlıqla diaqnoz qoyula bilər.
Uşaqlığın düşməsinin müalicəsi fərdi olaraq planlaşdırılır. Xəstəliyin ağırlığı, xəstənin yaşı, sağlamlıq vəziyyəti və uşaq sahibi olmaq istəyi müalicə seçiminə təsir edir. Yüngüldən ortaya qədər olan sallanmalarda Kegel məşqləri sallanmanı qismən dayandıra bilər. Lakin irəliləmiş hallarda cərrahi əməliyyat qaçılmazdır. Uşaqlıq yolunun daraldılması əməliyyatı keçirən qadınlara yenidən hamilə qalarsa, sezar yolu ilə doğuş tövsiyə olunur.
Uşaqlığın düşməsi ağırdırsa, qarında uşaqlığı yerində saxlayan bağlara çatılır, yuxarı dartılır və gücləndirilir. Bu cərrahi müdaxilə uşaqlığı çıxarmadan həll təqdim edir. Lakin asma əməliyyatları ilə əldə edilən nəticələr çox uzunmüddətli olmaya bilər. Düşmənin yenidən meydana çıxma riski var. Uşaqlığın düşməsi probleminin qarşısını almaq üçün sağlam qidalanmaq və artıq çəki toplamamaq ən mühüm tədbirlərdir. Qarın dibindəki əzələləri gücləndirən məşqlər də faydalı olacaq.
Sidik saxlaya bilməmənin sizi sosial həyatdan ayırmasına icazə verməyin!
Yaşın artması, çoxsaylı doğuşlar və artıq çəki kimi səbəblərlə yaranan sidik saxlaya bilməmə özü bir xəstəlik ola bildiyi kimi, mühüm bir xəstəliyin əlaməti də ola bilər. Bu problem qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox rast gəlinir və yaşla birlikdə artır.
Həyat keyfiyyətinə mənfi təsir edir
Ağır qaldırma, asqırma və pilləkən çıxma kimi hallarda özünü göstərən sidik saxlaya bilməmə həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir. Bəzi xəstələr gündəlik fəaliyyətləri zamanı sidik saxlaya bilməmə yaşamır, lakin tez-tez sidiyə getmə və ya qəfil sidik sıxması və tualetə çata bilməmə kimi problemləri ola bilər. Gündə 10-15 dəfə sidiyə gedən və daha da əhəmiyyətlisi, sidik qaçıran qadınları bu problem sosial həyatdan uzaqlaşdırır.
Çətin və travmatik doğuşlar sidik saxlaya bilməmə riskini artırır; sezar və normal uşaqlıq yolu ilə doğuşun isə bu problemə əhəmiyyətli təsiri yoxdur. Lakin çoxsaylı doğuşlar, köməkli doğuşlar və uzanmış doğuş fəaliyyəti sidik saxlaya bilməməyə dəvət edə bilər.
Artıq çəki bir risk amilidir!
Artıq çəki sidik saxlaya bilməməyə səbəb olan başlıca amillərdən biridir. Çünki artıq çəki ilə birlikdə qarındaxili təzyiqin artması sidik yollarını risk altına salır. Bu baxımdan əzələləri gücləndirmək üçün müntəzəm çanaq dibi məşqləri faydalı ola bilər. Əzələlərin güclənməsi sidiyin saxlanmasına müsbət təsir göstərir.
Bu problemin qadınlarda daha çox olduğunu dedik, lakin bu, kişilərdə sidik saxlaya bilməmənin olmadığı anlamına gəlmir. Kişilərdə stress tipli sidik saxlaya bilməmə əsasən prostat əməliyyatından və ya çanaq sınıqlarından sonra müşahidə olunur.
Xüsusilə yaşlı yaş qrupunda sidik saxlaya bilməmə problemi müalicə edilməli və xəstənin itirdiyi həyat keyfiyyəti geri qaytarılmalıdır. Sidik saxlaya bilməmə üçün, xüsusilə sidik kisəsi boynunun zəif dayağı səbəbindən yaranan növ üçün cərrahi müalicələr aparılır. Bu tətbiqlərdən biri “sling əməliyyatı”dır. Bu əməliyyatların müddəti 10-15 dəqiqəni keçmir. Xəstə həmin gün evə buraxıla bilər. Asma əməliyyatları hər xəstəyə tətbiq olunmur; müalicənin uğurunu düzgün xəstə seçimi və təcrübəli həkimin olması müəyyən edir.