“Robot” anlayışı insanları həmişə cəlb edib. Robot dəstəkli cərrahiyyədən söhbət düşəndə ağla gələn ilk sual budur: “Əməliyyatı robot edir?” Bu suala rahatlıqla “xeyr” deyə bilərik. Əməliyyatı robot deyil, cərrah həyata keçirir. Robotik cərrahiyyədə cərrah robota əmrlər verir, xəstə konsolundakı qollar isə cərrahdan gələn bütün əmrləri eyni anda icra edərək əməliyyatı yerinə yetirir.
Robot dəstəkli cərrahiyyənin ən mühüm fərqi odur ki, robotun imkanları sayəsində cərrah əməliyyat sahəsini daha aydın, daha yaxından və üçölçülü görür, oturaraq işlədiyi üçün daha az yorulur və buna bənzər bir çox üstünlükdən istifadə edə bilir.
Robot dəstəkli cərrahiyyə minimal invaziv cərrahiyyənin bir növüdür: xəstəni böyük kəsikdən əməliyyat etmək əvəzinə, 1 sm-dən kiçik kəsiklərdən yeridilən xüsusi cərrahi alətlərlə və ətraf toxumalara daha az zərər verməklə həyata keçirilir. Robotik cərrahi sistem bir kamera qolundan və cərrahi alətlərin bərkidildiyi bir neçə mexaniki qoldan ibarətdir. Cərrah alətləri və kameranı əməliyyat otağındakı konsoldan idarə edir. Bu konsol cərraha adi gözlə görünməyən sahənin yüksək ayırdetmə qabiliyyətli, böyüdülmüş və üçölçülü təsvirini verir.
Robot cərrahın əlinin hərəkətlərini süni əllər kimi işləyən, insan biləyinin hərəkətlərini təqlid edən və cərrahın əlinin və alətlərinin çata bilmədiyi, yaxud açıq əməliyyatda çatarkən ətraf toxumaya zərər verə biləcəyi yerlərə çatan robotik qollara ötürməklə əməliyyatı mükəmməlləşdirir.
Türkiyədə təxminən 10 ildir aktiv istifadə olunan da Vinci robot dəstəkli cərrahi sistemi minimal invaziv laparoskopik cərrahiyyə əsasında tətbiq edilir. Dünyada təxminən 4 000 robot dəstəkli cərrahi sistem var və bu günə qədər təxminən 4 milyon əməliyyat uğurla həyata keçirilib. Türkiyədə 34 robot dəstəkli cərrahi sistem mövcuddur. Dövlət, özəl və universitet xəstəxanalarında geniş istifadə olunur.
Robot dəstəkli cərrahi sistemlərlə hansı ginekoloji əməliyyatlar aparıla bilər?
Xalq arasında “qapalı əməliyyat” kimi tanınan laparoskopik cərrahiyyə ilə aparıla bilən bütün ginekoloji əməliyyatlar robotla da həyata keçirilə bilər.
- Histerektomiya (uşaqlığın çıxarılması)
- Miomektomiya
- Endometrioz və endometrioma (şokolad kistası)
- Yumurtalıq əməliyyatları
- Çanaq orqanlarının sallanması (uşaqlığın düşməsi)
- Ginekoloji xərçənglər
- Tutulmuş uşaqlıq borularının açılması
Cərrahi müdaxilələrdə ən qabaqcıl texnologiya olan robot dəstəkli cərrahiyyə ilk dəfə 1994-cü ildə ürək-damar cərrahiyyəsində istifadə edilib. Sonrakı illərdə ən geniş tətbiq sahəsi uroloji əməliyyatlar olub.
Əməliyyat sahəsində və xəstə rahatlığında böyük asanlıq təqdim edən robot dəstəkli cərrahiyyə qarın boşluğundakı bir çox xəstəliyin müalicəsində istifadə oluna bilər. Cərrah əməliyyatı xüsusi robotik cərrahi sistemlə uzaqdan idarə edir. Cərrahi müdaxilələr qarın divarındakı kiçik kəsiklərdən qarın boşluğuna yeridilən və sonra robotik sistemə birləşdirilən xüsusi alətlərlə aparılır. Qabaqcıl kamera sistemi sayəsində ən incə detal belə görünür.
Robot dəstəkli cərrahiyyənin istifadə olunduğu sahələr
Mamalıq və ginekologiya: Uşaqlıq xərçəngləri, uşaqlığın düşməsi, histerektomiya, mioma, şokolad kistası
Urologiya: Sidik kisəsi xərçəngi, prostat xərçəngi, böyrək xərçəngi
Ürək cərrahiyyəsi: Ürək qapağı və baypas əməliyyatları
Ümumi cərrahiyyə: Yoğun bağırsaq cərrahiyyəsi, piylənmə cərrahiyyəsi, mədəaltı vəzi, yırtıqlar
Üstünlükləri
Robot dəstəkli əməliyyatlar həm xəstənin həyat keyfiyyəti, həm də cərraha və xəstəyə verdiyi böyük rahatlıq baxımından seçilir.
- Xəstəxanada daha qısa qalma müddəti
- İnfeksiya riskinin azalması
- Daha az qan itkisi və qan köçürülməsinə ehtiyacın azalması
- Daha az ağrı
- Sürətli sağalma
- Gündəlik həyata daha tez qayıdış
- Kiçik çapıq