Endometrioz və Defekasiya Zamanı Qanaxma: Əlamətlər, Səbəblər və Müalicə Üsulları
Endometrioz uşaqlığın daxili qatını təşkil edən endometrium toxumasının uşaqlıqdan kənarda böyüyərək başqa orqanlara yayılması ilə yaranan xroniki xəstəlikdir. Bu toxumalara bağırsaqlar da daxil olmaqla çanaq nahiyəsindəki müxtəlif orqanlarda rast gəlinə bilər. Bağırsaq endometriozunda defekasiya zamanı qanaxma şəklində simptomlar yaşana bilər. Bu yazıda endometrioz ilə defekasiya zamanı qanaxma arasındakı əlaqəni, onun səbəblərini və müalicə seçimlərini nəzərdən keçirəcəyik.
Defekasiya Zamanı Qanaxma Niyə Baş Verir?
Endometriozun bağırsaqlara yayılması bağırsaq divarında iltihaba, yara toxumasına, bəzən də bitişmələrə yol aça bilər. Bu vəziyyət bağırsaq hərəkətləri zamanı aşağıdakı səbəblərlə qanaxmaya səbəb ola bilər:
- Endometrial Toxumaların Qanaması:
- Aybaşı dövranı ilə sinxron şəkildə qanayan endometrial toxumalar bağırsaq divarında qan toplanmasına və defekasiya zamanı qanaxmaya yol aça bilər.
- Yara Toxuması və Çapıq Əmələ Gəlməsi:
- Endometrioz nəticəsində yaranan yara toxuması bağırsaq divarını nazildə və ya qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.
- Bağırsaq Hərəkətlərinin Çətinliyi:
- Qəbizlik və ya bağırsaq tıxanması defekasiya zamanı daha çox güc sərf olunmasını tələb edərək qanaxma riskini artıra bilər.
- Bitişmələr:
- Endometrioz bağırsaqlarla digər çanaq orqanları arasında bitişmələrə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət bağırsaq hərəkətləri zamanı təzyiq və qanaxma yarada bilər.
Əlamətlər Hansılardır?
Defekasiya zamanı qanaxma adətən aşağıdakı əlamətlərlə birlikdə müşahidə olunur:
- Xroniki çanaq ağrısı
- Aybaşı dövründə artan bağırsaq simptomları
- Qəbizlik və ishal dövranı
- Nəcisdə qan (parlaq qırmızı və ya tünd rəngdə ola bilər)
- Defekasiya zamanı ağrı və ya təzyiq hissi
- Şişkinlik və qaz problemləri
Diaqnoz Necə Qoyulur?
Defekasiya zamanı qanaxma şikayəti ilə həkimə müraciət etdikdə diaqnoz aşağıdakı üsullarla qoyula bilər:
- Tibbi Anamnez və Simptomların Qiymətləndirilməsi:
- Həkim aybaşı dövranı ilə bağlı simptomları və bağırsaq hərəkətləri zamanı yaşanan problemləri qiymətləndirir.
- Görüntüləmə Üsulları:
- Çanaq Ultrasəsi: Endometrial zədələrin görünməsinə imkan verir.
- Maqnit Rezonans Görüntüləmə (MRT): Daha ətraflı müayinə imkanı yaradır.
- Kolonoskopiya:
- Bağırsaqlarda yerləşən endometrioz ocaqlarını və qanaxmanın mənbəyini görünən hala gətirir.
- Laparoskopiya:
- Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün aparılan cərrahi prosedurdur. Endometrial toxumaların görünməsinə imkan verir.
Bağırsaqdan gələn qanaxmalarda mütləq bağırsağın digər xəstəlikləri ilə əlaqəsi də yada salınmalıdır. Sadə babasil kimi, bağırsaq mənşəli şiş kimi və ya xərçəng kimi vəziyyətlər də nəzərə alınmalıdır. Differensial diaqnozda bu xəstəliklərlə bağlı şikayət qrupu diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Belə hallarda mütləq qastroenterologiya üzrə mütəxəssisə müraciət etmək də lazım gələ bilər.
Müalicə Seçimləri
Defekasiya zamanı qanaxmanın və digər endometrioz simptomlarının müalicəsi üçün müxtəlif yanaşmalar tətbiq oluna bilər:
- Medikamentoz Müalicə:
- Hormonal müalicələr (doğuşa nəzarət həbləri, QnRH aqonistləri) endometrial toxumaların böyüməsini nəzarət altına ala bilər.
- Qeyri-steroid iltihabəleyhinə dərmanlar (QSİƏD) ağrını və iltihabı azalda bilər.
- Cərrahi Müalicə:
- Endometrioz ocaqlarının laparoskopik üsulla çıxarılması qanaxmaya səbəb olan zədələri aradan qaldıra bilər.
- Bağırsaq tıxanması və ya ciddi bitişmələr olduqda daha invaziv cərrahiyyə tələb oluna bilər.
- Bundan başqa, robot dəstəkli cərrahiyyə üsulu ilə də bu problemlər asanlıqla həll oluna bilər.
- Pəhriz və Həyat Tərzi Tənzimləmələri:
- Lif nisbəti yüksək qidalar qəbul etmək bağırsaq hərəkətlərini asanlaşdıra bilər.
- Kofein, spirtli içki və emal olunmuş qidalardan uzaq durmaq şişkinliyi və qıcıqlanmanı azalda bilər.
- Dəstək Müalicələri:
- Çanaq fizioterapiyası bağırsaq hərəkətlərini asanlaşdıra və ağrını azalda bilər.
- Psixoloji dəstək xəstəliyin yaratdığı stresi və narahatlığı azalda bilər.
Endometrioz defekasiya zamanı qanaxma kimi çətin simptomlara yol aça bilən mürəkkəb xəstəlikdir. Düzgün diaqnoz və müalicə yanaşmaları ilə bu simptomlar nəzarət altına alına bilər… Unutmayın, erkən diaqnoz və uyğun müalicə ilə həyat keyfiyyətini artırmaq mümkündür!