Bədənin reproduktiv sisteminin təbii bir prosesi olaraq yaranan, uşaqlığın daxili astarı kimi də tanınan endometrium qatının hər ay hamiləlik üçün özünü hazırlaması ilə meydana gələn aybaşı dövrü, bir çox qadında ağrı problemi ilə eyniləşir. Aybaşı sancısı aybaşı dövrünün təbii bir nəticəsi kimi düşünülə bilər və hər qadını fərqli şiddətdə təsirləyə bilər. Bu yazımda aybaşı sancısının yaranması və səbəbləri haqqında məlumat tapa bilərsiniz.
Aybaşı Sancısı Haqqında
Aybaşı qanaxması, uşaqlıq astarının yumurta mayalanmadığı təqdirdə ayda bir dəfə tökülməsi ilə ortaya çıxan bir prosesdir. Bu prosesdə müəyyən qədər ağrı, kramp və narahatlıq yaşanması normal qəbul edilir. Lakin aybaşı sancısı səbəbindən evdən çıxa bilməmək, işə ya da məktəbə gedə bilməmək normal qəbul edilən səviyənin xaricindədir. Ağrılı aybaşı görmə “dismenoreya” adlandırılır və birincili – ikincili olmaqla iki fərqli növdə görülə bilər.
Birincili dismenoreya vəziyyətində qadınlarda həm aybaşıdan əvvəl, həm də aybaşı zamanı ağrı yaşanır. Bəzi qadınlarda isə aybaşı zamanı getdikcə şiddətlənən bir ağrı vəziyyəti ilə qarşılaşılır; bu vəziyyət ikincili dismenoreya adlandırılır. Çanaq orqanlarını ya da uşaqlığı təsirləyən miomalar və endometrioz kimi sağlamlıq problemləri ikincili dismenoreyanın varlığına işarə edə bilər.
Aybaşı Sancısının Səbəbləri
Aybaşı sancısı, uşaqlıq astarının bədən xaricinə atılması məqsədilə uşaqlıqda meydana gələn yığılmaların bir nəticəsidir. Uşaqlıq yığılması baş verərkən uşaqlığa çatan oksigen miqdarı azaldığı üçün ağrı hiss edilir. Uşaqlıqdakı yığılmalar eyni zamanda kimyəvi birləşmə yaranmasını da işə salır. Prostaglandin adlanan bu hormon uşaqlıq yığılmaları ilə birlikdə ağrı şiddətini artıra bilər.
Aybaşı sancılarının səbəblərini tam olaraq müəyyənləşdirmək hər zaman mümkün olmaya bilər. Ümumiyyətlə aybaşı sancısının yaranmasını artıran risk amillərindən bəhs edilməsi daha doğru bir yanaşma kimi şərh edilir. 20 yaşından aşağı olmaq, siqaret çəkmək, nizamsız aybaşı nizamına sahib olmaq, heç doğum etməmək, 11 yaşından əvvəl yeniyetməliyə girmək və sancılı aybaşı xüsusunda ailə tarixçəsi aybaşı sancısını artıran amillər arasında yer alır.
Aybaşı sancısına səbəb olan risk amilləri bu sadalananlarla da məhdudlaşmır. Uşaqlıqda mioma varlığı, çanaq iltihabi xəstəliyi, premenstrual sindrom, uşaqlıq astarının əzələ divarına doğru böyüməsi və uşaqlıq boynunun çox dar olması kimi vəziyyətlər də ağrılı aybaşı görülməsinə səbəb ola bilər. Bunlardan asılı olmayaraq xalq arasında şokolad kistası kimi də tanınan endometrioz rahatsızlığının da ağrılı aybaşı dövrü səbəbləri arasında yer ala bildiyi bilinir.
Aybaşı Sancısı ilə Endometrioz Arasındakı Əlaqə
Aybaşı dövründə davamlı yaşanan və olduqca ağır keçən ağrılar ən çox rast gəlinən endometrioz əlamətləri arasında yer alır. Endometrioz vəziyyətində hər ay atılan uşaqlıq daxili astarı bədən xaricinə atıla bilmir və qarın içi bölgəsində yumurtalıqlar, fallopiya boruları kimi fərqli nöqtələrdə toplanır. Bu vəziyyət aybaşı dövrlərinin çox sancılı keçməsinə səbəb ola bilər.
Aybaşı Sancısına Nə Yaxşı Gəlir?
Aybaşı sancısının səbəbləri, “aybaşı sancısına nə yaxşı gəlir?” sualının cavablarını dəyişdirə bilsə də, ümumi bəzi tövsiyələr vermək mümkündür. Qarın bölgəsinə yüngül masaj edilməsi, bel və çanaq bölgəsinə isti dəsmal qoyulması, isti bir duş qəbul edilməsi, kakaodan zəngin və maqneziumu daha çox olan qidalar istehlak etmək, yüngül qidalar istehlak edilməsi, idman edilməsi, aybaşı dövründən əvvəl mütəxəssis həkimlərin də tövsiyəsi ilə iltihab əleyhinə təsiri olan dərmanların istifadəsi və yenə həkim tövsiyələri istiqamətində vitamin, mineral və maqnezium əlavələrinin istifadəsi aybaşı sancısını yüngülləşdirməyə kömək edə bilər
Aybaşı sancıları səbəbindən gündəlik həyat əhəmiyyətli ölçüdə təsirlənirsə, mütləq mamalıq və ginekologiya mütəxəssislərinə müraciət edilməsi lazımdır. Beləliklə aybaşı sancısına səbəb olan əsas problem ya da problemlər düzgün şəkildə diaqnoz edilə bilər və lazımi müalicələrə müraciət edilərək həm daha sağlam bir prosesə addım atmaq, həm də aybaşı sancılarından qurtulmaq mümkün ola bilər.