Qadınlarda aybaşı dövrünün normal olduğunu düşünmək üçün bir çox fərqli amilə baxmaq lazımdır. Lakin ağır qanaxma, öncədən görülə bilməyən şəkildə baş verdikdə və məktəb, iş kimi gündəlik həyat fəaliyyətlərindən məhrum edəcək səviyələrdə olduqda, yolunda getməyən bir şeylər var deməkdir.
Bəs, anormal uşaqlıq qanaxmasında həll ‘uşaqlığın çıxarılması’ əməliyyatıdırmı? Mamalıq və Ginekologiya üzrə mütəxəssis Doç. Dr. Taner Usta, sualın cavabını və daha çoxunu bizim üçün danışdı.
ANORMAL UŞAQLIQ QANAXMASININ SƏBƏBLƏRİ NƏLƏRDİR?
Anormal uşaqlıq qanaxmasını nəzərə almaq üçün müxtəlif səbəbləri araşdırmaq lazımdır. 3 həftədən qısa ya da 5 həftədən uzun aralıqlarla baş verən dövrlər, 2 gündən qısa ya da 10 gündən uzun sürən dövrlər, həddindən artıq qanaxma, cinsi əlaqədən sonra qanaxma kimi əlamətlər anormal uşaqlıq qanaxmasına işarə edə bilər. Anormal uşaqlıq qanaxmasının başlıca səbəbləri arasında hormonlar gəlir. Normalda yumurtalıqlardan yumurtlama olduqdan sonra əgər yumurta sperm ilə görüşməzsə, hamiləlik baş vermir. Uşaqlığın ən daxili hissəsindəki hamiləlik üçün hazırlanan endometrium qatı hamiləlik baş vermirsə, aybaşı şəklində qanaxma ilə uşaqlıqdan xaricə atılır. Lakin bəzən reproduktiv sistem pozulur və qanaxma olmaması lazım olduğu halda üzvi səbəblər (mioma, polip, endometriumun həddindən artıq qalınlaşması, ektopik hamiləlik, düşük təhlükəsi, infeksiya, uşaqlıq xərçəngi, uşaqlıq boynu xərçəngi və s.) ya da hormonal səbəblərlə görülə bilər.
Yeniyetməlik çağındakı və menopauzaya yaxın yaşlardakı hormonal nizamsızlıq, qadınlarda həddindən artıq qanaxmaya və ləkələnmə tərzi qanaxmaya səbəb ola bilər. Bunların yanı sıra doğuşa nəzarət həbləri və digər dərmanlar, sürətli miqdarda çəki alma ya da vermə, emosional ya da fiziki stress ya da spiral istifadəsi də anormal vaginal qanaxmanın səbəbi ola bilər. Ayrıca uşaqlıqda meydana gələn fibroid (mioma; uşaqlığın düz əzələ hüceyrələrindən qaynaqlanan və tez-tez xoşxassəlidir) ya da polip kimi quruluşların, eyni zamanda qanaxma ya da laxtalanma pozğunluqları, qan durulaşdırıcı dərmanlar, uşaqlıq xərçəngi, uşaqlıq boynu xərçəngi, böyrəkləri, qaraciyəri, tiroidi və böyrəküstü vəziləri təsirləyən xəstəliklər, uşaqlıq ya da endometrium infeksiyaları (çanaq iltihabi xəstəliyi) da bu rahatsızlığın görülməsinə səbəb ola bilər.
MÜALİCƏ ÜSULLARI
Anormal uşaqlıq qanaxmasının xroniki bir rahatsızlıq ya da pozğunluq nəticəsində ortaya çıxdığı hallarda, həddindən artıq qanaxmaya və anemiyaya (qansızlıq) səbəb olan rahatsızlığın müalicə edilməsi nəticəsində bu rahatsızlıqlar da aradan qalxır. Müalicə pasiyentin vəziyyətinə və müalicədən sonra uşaq sahibi olmaq istəyinə görə dəyişir. Menopauza dövrünə yaxın olan pasiyentlərdə isə ümumiyyətlə xəstəliyin gedişatı izlənilir.
Anormal uşaqlıq qanaxmasının həddindən artıq böyük fibroidlərin ya da uşaqlıq xərçənginin bir nəticəsi olaraq ortaya çıxdığı hallarda isə uşaqlığın çıxarılması lazım ola bilər. Lakin uşaqlığın çıxarılması əməliyyatı bu kimi halların xaricində, yalnız xəstəlik digər müalicə üsulları ilə aradan qaldırıla bilmədiyi hallarda üstünlük verilir. Lakin bir çox halda uşaqlığın çıxarılması mütləq lazım olan bir müalicə seçimi deyil, yəni uşaqlıq qorunula bilər. Uşaqlığın çıxarılması daha çox menopauzaya yaxın, uşaq sahibi olan və əvvəlki müalicələrə cavab verməyən pasiyentlərdə tətbiq edilir. Uşaqlığın çıxarılması əməliyyatı da tez-tez qapalı əməliyyatla (Robot dəstəkli ya da Laparoskopik) həyata keçirilir. Pasiyentlər xəstəxanada tez-tez yalnız 1 gün yatır.