მენსტრუალური ციკლის დარღვევა, რომელსაც ბევრი ქალი ნორმალურ მოვლენად თვლის ან საერთოდ ყურადღებას არ აქცევს, შეიძლება ძალიან სერიოზული დაავადებების ნიშანი იყოს. რეგულარული მენსტრუაცია კი მოწმობს, რომ ქალის ორგანიზმში ბევრი სისტემა სწორად ფუნქციონირებს. ამიტომ მარტივ პრობლემად მოჩვენებული მენსტრუალური ციკლის დარღვევა შეიძლება იყოს პრობლემა, რომელსაც ყურადღება სჭირდება.
რა არის მისი სიმპტომები და ყველაზე ხშირი მიზეზები?
მიუხედავად იმისა, რომ მენსტრუაციის პირველ წლებში ციკლის არარეგულარულობა ნორმალურად ითვლება, თუ ეს მდგომარეობა რამდენიმე წლის შემდეგაც გრძელდება, აუცილებლად საჭიროებს დაკვირვებას. მენსტრუალური ციკლის დარღვევის განსაზღვრისას ქალები ჩვეულებრივ გულისხმობენ ორ მენსტრუაციას შორის მოსალოდნელზე მეტი დროის გასვლას, თუმცა შუალედის 21 დღეზე ნაკლებობაც დარღვევაზე მიანიშნებს. მოკლედ რომ ვთქვათ, 21 დღეზე ნაკლები და 35 დღეზე მეტი მენსტრუალური ციკლის ინტერვალები დარღვევის ნიშნად ითვლება. გარდა ამისა, დარღვევის ნიშნად უნდა ჩაითვალოს მენსტრუალური სისხლდენის რაოდენობა და მისი ხანგრძლივობა — 2 დღეზე ნაკლები ან 10 დღეზე მეტი.
მაშ, რა შეიძლება იყოს მენსტრუალური ციკლის დარღვევის მიზეზი? ყველაზე ხშირი მიზეზებია: სტრესი, ჰორმონული დარღვევები, მედიკამენტების მიღება, უეცარი მკვეთრი წონაკლება ან წონამატი, ჭარბი ვარჯიში, სხეულის მასის ძალიან დაბალი ინდექსი (სიმაღლესთან შედარებით დაბალი წონა). გარდა ამისა, ფარისებრი ჯირკვლის დაავადება (ჩიყვი), ღვიძლის დაავადებები, შაქრიანი დიაბეტი, მედიკამენტებთან დაკავშირებული ან კლინიკური დეპრესიაც შეიძლება იყოს მენსტრუალური ციკლის დარღვევის მიზეზი. ამასთანავე, დარღვევას, რომელიც ასევე შეიძლება იყოს საშვილოსნოსა და საშვილოსნოს ყელის კიბოს მსგავსი გინეკოლოგიური სიმსივნეების ნიშანი, შეიძლება ხელი შეუწყოს ძალიან ხშირად გვხვედრმა (ყოველ 10 ქალში ერთს აღენიშნება!) საკვერცხის პოლიკისტოზურმა სინდრომმა (PCOS) და ენდომეტრიოზმა (შოკოლადის კისტა).
როგორ ხდება დიაგნოსტიკა და მკურნალობა?
უპირველეს ყოვლისა, არარეგულარული მენსტრუალური სისხლდენის შესახებ საჩივრის მქონე ქალები აუცილებლად უნდა შეფასდნენ გინეკოლოგის მიერ. გასინჯვისას სისხლდენის შესაძლო მიზეზები ერთმანეთის მიყოლებით მოწმდება და ფასდება საშო, საშვილოსნოს ყელი, საშვილოსნო და საკვერცხეები.
ულტრაბგერითი გამოკვლევით მოწმდება, არის თუ არა სიმსივნე საშვილოსნოსა და საკვერცხეებში. იმავე მეთოდით იზომება საშვილოსნოს შიდა შრის სისქე და მისი რეგულარულობა. საშვილოსნოს შიდა შრეში წარმოქმნილმა პოლიპმა ან მიომამ შეიძლება გამოიწვიოს არანორმალური სისხლდენა და ტკივილი. თუ არანორმალური საშოსმიერი სისხლდენის მქონე პაციენტი 40 წელზე უფროსია და სისხლდენის აშკარა მიზეზი ვერ დგინდება, საჭიროა საშვილოსნოს შიდა შრის ბიოფსიის ჩატარება. ამგვარად საშვილოსნოს შიდა შრის სტრუქტურა ფასდება პათოლოგიურად და მოწმდება საშვილოსნოს კიბო.
თუ სისხლდენის მიზეზი სარეპროდუქციო ორგანოებთანაა დაკავშირებული, ანუ არა ჰორმონული დარღვევაა, მკურნალობა მიმართულია მიზეზის აღმოსაფხვრელად. მაგალითად, თუ სისხლდენა მიომითაა გამოწვეული, მიომა ოპერაციულად სცილდება. თუ სისხლდენა დაკავშირებულია ფარისებრი ჯირკვლის (ჩიყვი), თირკმელზედა ჯირკვლის ან ჰიპოფიზის მიერ ჰორმონების არანორმალურ გამოყოფასთან, მხოლოდ ამ მდგომარეობების მოგვარებით შესწორდება მენსტრუალური ციკლის დარღვევა.
მნიშვნელოვანი მდგომარეობა, რომელიც ყოველთვის უნდა გვახსოვდეს, არის საკვერცხის ადრეული უკმარისობა (ხალხურად „ადრეული მენოპაუზა”). თუ მენსტრუალური ციკლის დარღვევასთან ერთად აღინიშნება სისხლის მოწოლის შეგრძნება, ოფლიანობა, უძილობა და გაღიზიანებადობა, მაშინაც კი, თუ ქალი ძალიან ახალგაზრდაა, გასათვალისწინებელია საკვერცხის ფუნქციის ადრეული დაქვეითების ვარაუდი.
თუ ყველა ამ გამოკვლევის შედეგად სისხლდენის გამომწვევი დაავადება არ გამოვლინდა, მენსტრუალური ციკლის დარღვევა ჰორმონული დისბალანსით არის გამოწვეული. ამ შემთხვევაში სისხლდენის მოწესრიგებას ცდილობენ მენსტრუალური ციკლის მარეგულირებელი მედიკამენტებით. ამ მკურნალობაში ძირითადად გამოიყენება პროგესტერონის შემცველი აბები ან ორალური კონტრაცეპტივები. თუ მიზეზი წონაა, ხდება წონის ნორმალიზება.