Diaqnozu Çətin və Gec Qoyulan Adenomyoz Xəstəliyi Nədir?
Adenomyoz uşaqlığın daxili qişasının, uşaqlığın daha dərinində olan əzələ divarına doğru yerləşərək yaranan bir xəstəlikdir. Bu problem xüsusilə aybaşı dövrlərində ciddi qasıq ağrılarına, anormal vaginal qanaxmalara və şişkinliyə səbəb ola bilərkən eyni zamanda şəxsin həyat keyfiyyətini mənfi təsirləyir. Çanaq Ağrısı əvvəlcə yalnız aybaşı dövründəykən daha sonra bütün ay boyunca davam edə bilər. Cinsi əlaqə zamanı da ağrı şikayətlərə müşayiət edə bilər. Adenomyoz bütün uşaqlıq boyunca meydana gələ bildiyi kimi, yalnız uşaqlığın bir hissəsində də ortaya çıxa bilər. Adenomyoz xoşxassəli bir vəziyyət kimi qəbul edilir, lakin nəticələri qadınların həyat keyfiyyətini olduqca mənfi təsirləyə bilər və buna görə şikayəti olan pasiyentlərdə müalicə edilməsi lazımdır.
Adenomyoz Necə Müalicə Edilir?
Adenomyozun diaqnozu üçün pasiyentin tarixçəsi çox vacibdir. Pasiyent sancılı aybaşı və qanaxmasının həm müddətinin, həm də miqdarının çox olmasından şikayətçidir. Cinsi əlaqə zamanı da ağrı görülə bilər. Şikayətlər ümumiyyətlə uzun müddətdir var. Bir anda ortaya çıxmır. Şikayətlər yavaş-yavaş, lakin getdikcə artma meylindədir. Ginekoloji müayinədə yumşaq, ağrılı, uşaqlıq hərəkət etdirildikdə daha da ağrının artması vacibdir. Uşaq sahibi olmaq istəməsinə baxmayaraq hamilə qala bilməmə də tez-tez görülən vəziyyətlərdən biridir. Ultrasonoqrafiyada asanlıqla diaqnozu qoyulur. Yalnız diaqnoz qoymaq üçün həkimin bu mövzuda təcrübəli olması vacibdir. Diaqnozda tərəddüd yaranarsa, Maqnit Rezonans (MRT) görüntüləmədən də faydalanıla bilər.
Adenomyoz müalicəsi şəxsin yaşadığı simptomların nələr olduğuna və simptomların ciddiyyətinə görə dəyişə bilər. Bunun yanı sıra müalicədə müəyyənedici ünsür şəxsin uşaq sahibi olmaq istəyib-istəmədiyidir.
Yüngül simptomlu adenomyoz sadə ağrıkəsicilər, maqnezium və ortaya çıxan krampaların yüngülləşməsi üçün istifadə edilən isti su torbaları ya da isidicilərlə nəzarət altında saxlanıla bilər. Bunun yanı sıra dərman istifadəsi, hormon müalicəsi, dərman ifraz edən spirallər, uterin arteriya embolizasiyası, endometrial ablasiya və uşaq sahibi olmuş şəxslərdə histerektomiya da adenomyoz müalicəsində istifadə edilən müalicə üsullarındandır.
İltihab Əleyhinə Dərman Müalicəsi
Adenomyoz səbəbi ilə meydana gələn ağrının aradan qaldırılması üçün steroid tərkibli olmayan iltihab əleyhinə dərmanlar istifadə edilə bilər. Bu dərmanların istifadəsinə ümumiyyətlə aybaşı başlanğıcından 1-2 gün əvvəl başlanır və aybaşının ilk bir neçə günü boyunca dərman istifadəsinə davam edilir.
Hormon Müalicəsi
Levonorgestrel ifraz edən və uşaqlığa yerləşdirilən spirallər (Uşaqlıq Daxili Vasitə-UDV) ilə şiddətli keçən ağrılı dövrlər və Anormal Vaginal Qanaxmalar nəzarət altına alına bilər.
Uterin Arteriya Embolizasiyası
Əslində mioma müalicəsində, miomaları kiçiltmək üçün istifadə edilən bu prosedur adenomyoz varlığında qan axını təmin edən damarları tıxamaq üçün istifadə edilə bilər. Bu proses üçün istifadə edilən hissəciklər şəxsin femoral arteriyasına yerləşdirilən bir boru vasitəsilə yönləndirilir. Qan axınının kəsilməsi ilə birlikdə adenomyoz kiçilir.
Endometrial Ablasiya
Minimal invaziv bir prosedurdur və əsasən uşaqlığın daxili səthinin dağıdılması ya da çıxarılması mənasına gəlir. Adenomyozun uşaqlığın əzələ divarına dərinliklə nüfuz etmədiyi hallarda simptomları yüngülləşdirmək üçün istifadə edilir. Histerektomiyadan əvvəl doğurganlığı qorumaq üçün üstünlük verilir.
Histerektomiya
Yuxarıda bəhs edilən bütün müalicələr adenomyoz rahatsızlığının simptomlarını yüngülləşdirməyə yönəlikdir. Adenomyoz üçün tək və dəqiq müalicə histerektomiya ilə uşaqlığın çıxarılmasıdır. Simptomların çox ciddi səviyyələrdə olduğu hallarda bu üstünlük veriləcək müalicə üsuludur. Lakin uşaqlığın tamamilə çıxarılması ilə hamiləlik şansı aradan qalxacağı üçün bu problemi olan qadınların doğurganlığını tamamlamış olması ya da yenidən hamilə qalmamağa qərar vermiş olması lazımdır.
Adenomyoz Sonsuzluğa Səbəb Olurmu?
Adenomyozun sonsuzluqla əlaqəsinə dair dəqiq məlumatlar yoxdur. Bu problemi olan qadınların əksəriyyətində eyni zamanda şokolad kistası, yəni endometrioz da olur. Buna görə birbaşa Adenomyozla sonsuzluğu əlaqələndirmək çətin olsa da, infertilitə üçün vacib bir amil olduğu qəbul edilir. Aparılan tədqiqatlarda bu problemin sonsuzluğa töhfə verə biləcək bir rola sahib ola biləcəyi düşünülür.