Şokolad kistası və sonsuzluq müalicəsi haqqında hər şey
Şokolad kistasının hamiləliyi bilavasitə təsirləməsinin ən vacib səbəbi yarandığı yerin reproduksiya ilə bağlı əsas orqanlar olmasıdır. Yumurtalıqlarda meydana gələn kistalar hamiləlik üçün risk yaratsa da hamilə qalmaq mümkündür.
Hamilə qalmaq istəyənlər üçün doğuşa nəzarət ya da aybaşı gecikdirmə kimi basdırıcı müalicələr yerinə digər müalicə üsullarına daha çox üstünlük verilir.
6 İLƏ 9 AY ARASINDA HAMİLƏLİK MÜMKÜNDÜR
Endometrioz müalicəsi ilə hamiləlik ehtimalı artırıla bilər. İlk seçimlərdən biri ümumiyyətlə şokolad kistasının laparoskopik ya da robot dəstəkli yolla çıxarılmasıdır. Lakin vacib nöqtə gördüyümüz hər şokolad kistasını əməliyyat etmədiyimiz, hətta etməməli olduğumuz həqiqətidir. Çünki əhəmiyyətli sayda pasiyent heç bir müalicə etmədən öz-özünə hamilə qala bilər. Vacib olan nöqtələr isə öz-özünə hamilə qala bilməyəcək, cərrahi müalicə ilə hamilə qala biləcək qrupu əvvəlcədən yaxşı müəyyənləşdirmək lazımdır. Laparoskopiya, göbək çuxurunun bilavasitə altından açılan bir dəlikdən bədənə giriş edilərək qarın boşluğunun və daxili orqanların incələnməsi; lazımi hallarda əlavə dəliklərlə müdaxilənin edilməsi proseslərinə verilən ümumi addır.
Bu əməliyyat olduqca asan olmasının yanı sıra qapalı olması səbəbindən də üstünlük təşkil edə bilər. Günümüzdə şokolad kistası çox istisnai bir vəziyyət olmadıqca açıq olaraq əməliyyat edilmir.
Şokolad kistası olan qadınlarda laparoskopiya tətbiqi ilə yumurtalıq şokolad kistaları çıxarıla bilər. Borulardakı tıxanmalar ya da çanaqda olan endometrioz ocaqları təmizlənə bilər. Bu tətbiqdən sonra 6 ilə 9 ay arasında öz-özünə hamiləlik mümkün ola bilər.
Əməliyyatdan sonra, I ya da II mərhələ xəstəliyi olan pasiyentlərdə aylıq hamiləlik şansı təxminən 4-5% arasında artarkən, III ya da IV mərhələdə olan pasiyentlərdə artım 1-2%-dir. Endometrioz diaqnozu ilə laparoskopiya ya da robot dəstəkli cərrahiyyə ilə əməliyyat edilən qadınlarda hamiləliyin baş verməsi üçün ən yüksək şansın əməliyyatdan sonrakı ilk altı ilə doqquz aylıq dövrdə olduğunu pasiyentlərimiz mütləq bilməlidir. Bu hamilə qalma şansının ən yüksək olduğu dövrü qorunaraq keçirməmək lazımdır.
Şokolad Kistası və Aşağı Yumurtalıq Ehtiyatı
Xüsusilə yumurta ehtiyatı əvvəlcədən çox aşağı olan, təkrarlayan endometrioz cərrahiyyəsi ya da ikitərəfli yumurtalıqlarda endometriomu olan pasiyentlərdə çox diqqətli davranmaq lazımdır. Çox məhdud endometrioz ehtiyatı olduğu üçün evlidirsə sürətlə IVF, subaydırsa yumurta dondurulması çox vacib bir müalicə seçimi kimi mütləq ağla gətirilməlidir. Bu aşağı yumurtalıq ehtiyatı olan pasiyentlərə cərrahi müalicə etmək fayda deyil, zərər gətirə bilər. Mütləq cərrahi müalicənin edilməsi lazım olan pasiyentlərdə isə əvvəlcə IVF ilə başlanıb, yumurta toplanmasından sonra cərrahi müalicə edilib, sağalma dövründən sonra embrion transferi hamilə qalma şansını aydın şəkildə artırır.
Şokolad kistası və IVF
IVF prosedurları ilə doğurganlığı artırmaq mümkündür. In vitro fertilizasiya (IVF), yəni ‘IVF tətbiqləri’ laboratoriya mühitində sperm və yumurtanın birləşdirilməsini təmin etdiyi üçün, endometrioza bağlı sonsuzluqdan əziyyət çəkən qadınlar üçün bu üsul ön plana çıxır.
Əgər cərrahiyyədən sonra 1 il ərzində hamiləlik baş vermədisə, köməkçi reproduktiv müalicələrə keçilməlidir. İrəli mərhələ endometrioz olan sonsuz qadınlarda cərrahiyyə etmədən köməkçi reproduktiv müalicələrə [(in vitro fertilizasiya/embrion transferi (IV/ET) (IVF)] birbaşa keçilə bilər. Sonsuz bir qadında endometrioz müalicəsində medikal dərman müalicəsi ilə şokolad kistasının müalicəsi ümumiyyətlə faydası olmadığı üçün tətbiq edilmir, əksinə sonsuzluq müalicəsini gecikdirə bilər.
Burada vaxt itirmədən əvvəl hamiləlik istəyi varsa, bunun həll edilməsindən sonra isə medikal və/ya cərrahi müalicə düşünülə bilər. Çox ciddi ağrısı və digər şikayətləri olan, boruları irəli dərəcədə pozulmuş pasiyentlərdə sürətlə IVF, yumurta/embrion dondurulmasının ardından cərrahi müalicə və qısa bir sağalma dövründən sonra embrion transferi çox vacib bir müalicə seçimi olaraq qarşımıza çıxır.
Bağışıqlıq sistemini gücləndirmək və mövcud endometriozu azaltmaq üçün qidalanma vərdişlərinin də dəyişdirilməsi üstünlük verilə bilər. Akupunktur və bitki müalicələri də üstünlük verə biləcəyiniz əməliyyatsız müalicə üsulları arasında yer alır.
Şokolad kistası olan qadınlar hamiləlikdə bir problemlə üzləşirmi?
Şokolad kistası olan qadınların hamilə qalması qeyri-mümkün deyil və hamilə qalmadan əvvəl şokolad kistasının fərqində olmayan bir çox pasiyent var. Hamiləlik şokolad kistasını tam olaraq müalicə etməsə də, hamiləlik zamanı şokolad kistaları basdırıla bilər və şikayətlər ümumiyyətlə azalır. Buna əlavə olaraq, şokolad kistasının körpə üzərində təsiri olmadığı qəbul edilməlidir. Xüsusilə son illərdə şokolad kistasının hamilə qaldıqdan sonra da, hamiləlik müddətincə bəzi problemlərə səbəb ola bildiyi qeyd edildi.
Bunlar erkən doğum, aşağı doğum çəkili körpə və plasentanın (körpənin yoldaşı) erkən ayrılmasıdır. Lakin çox dəqiq sübutlar yoxdur və pasiyentlərin əksəriyyəti sağlam körpələr dünyaya gətirir.