მკერდის კიბოს ადრეულ დიაგნოსტირებას ყოველთვის სიცოცხლის გადამრჩენელი მნიშვნელობა აქვს. ცნობილია, რომ კიბოს მრავალი ტიპის დროს ადრეული დიაგნოსტირება ძალზე მნიშვნელოვანია.
ამიტომ, მკერდის კიბოს გავრცელებულობის გათვალისწინებით, საჭიროა ადრეული დიაგნოსტირებისთვის ყველა აუცილებელი ზომის მიღება.
მკერდის კიბოს სკრინინგი ქალებში რეგულარულად უნდა ტარდებოდეს. განსაკუთრებით 40 წლის ასაკის შემდეგ დაწყებული მამოგრაფიაზე დაფუძნებული სკრინინგის მთელი სიცოცხლის განმავლობაში რეგულარულად გაგრძელება არ უნდა იქნას უგულებელყოფილი.
რამდენად ხშირად უნდა ტარდებოდეს?
მკერდის კლინიკური გასინჯვა 20 წლის ასაკის შემდეგ უნდა დაიწყოს და ყველა ქალმა უნდა ისწავლოს საკუთარი თავის გასინჯვა, ყოველთვიურად ჩაატაროს თვითგასინჯვა და 3 წელიწადში ერთხელ ჩაიტაროს კლინიკური გასინჯვა.
მამოგრაფიული სკრინინგი კი ისეთ ქალებში, რომლებსაც არანაირი ჩივილი არ აღენიშნებათ და ოჯახური ანამნეზი ან მაღალი რისკი არ გააჩნიათ, 40 წლის ასაკიდან უნდა დაიწყოს და ყოველწლიურად რეგულარულად გაგრძელდეს. მამოგრაფიით სკრინინგი 40 წელზე ნაკლები ასაკის ქალებში სპეციალურ შემთხვევებში ან მაღალი რისკის მქონე ქალებში ტარდება. უპირველეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია, რომ ყველა ქალმა თავად გასინჯოს საკუთარი მკერდი და შეამოწმოს, ხელით შესამჩნევი წარმონაქმნი ან დაზიანება ხომ არ არსებობს.
40 წლის ასაკის შემდეგაც საჭიროა ყოველთვიურად რეგულარულად ხელით გასინჯვის გაგრძელება, ყოველწლიურად რეგულარულად ექიმთან ვიზიტი და წელიწადში ერთხელ მამოგრაფიის გადაღება.
მკერდის კიბოს რისკმა შეიძლება შეცვალოს სკრინინგის ფორმა:
ზოგიერთ ქალს სხვებთან შედარებით კიბოს უფრო მაღალი რისკი გააჩნია. თუ ოჯახში ახლო ნათესავებს, განსაკუთრებით ახალგაზრდა ასაკში, აღენიშნებოდათ მკერდის კიბო, ან თუ გვხვდება საკვერცხის კიბო, პროსტატის კიბო, სასარგებლო იქნება მკერდის რადიოლოგთან ან მკერდის ქირურგთან კონსულტაცია და საკუთარი რისკების დადგენის მოთხოვნა. განსაკუთრებით ზოგიერთ ოჯახურად რისკის ქვეშ მყოფ ქალში შეიძლება საჭირო გახდეს მამოგრაფიითა და მკერდის MR-ით სკრინინგის 25-30 წლის ასაკიდან დაწყება. ამიტომ კონსულტაციის მიღება მნიშვნელოვანია.
შესაძლებელია მამოგრაფიის ნაცვლად ულტრაბგერის ჩატარება?
მამოგრაფია მკერდის კიბოს სკრინინგის ძირითადი მეთოდია. თუმცა ულტრაბგერა შეიძლება გამოყენებულ იქნას დამატებით მეთოდად. განსაკუთრებით მკვრივი მკერდის სტრუქტურის მქონე ქალებში სასარგებლოა მამოგრაფიისთვის ულტრაბგერითი გამოკვლევის დამატება. მკვრივი მკერდის სტრუქტურა გაქვთ თუ არა, შეგიძლიათ თქვენი მკერდის რადიოლოგისგან გაიგოთ. მკვრივი მკერდის სტრუქტურის მქონე ქალებში დახმარებას უწევს ისეთი განვითარებული მამოგრაფიული ტექნიკებიც, როგორიცაა ტომოსინთეზი.
ყველაზე ხშირად შერჩეულთა გარდა შეიძლება სხვა მეთოდებიც იქნას გამოყენებული
მკერდის სკრინინგში ყველაზე ხშირად შერჩეული სამი მეთოდია ხელით გასინჯვა, კლინიკური გასინჯვა და მამოგრაფია, თუმცა ამ პროცესში სხვა სკრინინგის მეთოდებიც შეიძლება იქნას გამოყენებული.
განსაკუთრებით დიაგნოზის დაზუსტებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ნემსით ბიოფსია და ქირურგიული ჩარევა, ხოლო პროცესის მონიტორინგის თვალსაზრისითაც მათი მნიშვნელობა ძალზე დიდია.
„ხელში წარმონაქმნი მომდის, რა უნდა გავაკეთო?“
ამ შემთხვევაში აუცილებლად უნდა მიმართოთ მკერდის რადიოლოგს ან მკერდის ქირურგს. ამ დროს, ასაკის მიუხედავად, შეიძლება ჩაგიტარდეთ მამოგრაფია. დიაგნოზის დასმის ძირითადი მეთოდებია: მამოგრაფია (ტომოსინთეზური მამოგრაფია), ულტრაბგერა (დოპლერისა და ელასტოგრაფიის გამოყენებით), მკერდის MR, კონტრასტული მამოგრაფია — ამ ვიზუალიზაციის მეთოდებს თქვენი რადიოლოგი შეარჩევს თავისი პრეფერენციის მიხედვით. თუ აღმოჩნდება წარმონაქმნი, ნემსით ბიოფსია დიაგნოზის დასმის ძირითადი მეთოდია. პირველადი დიაგნოზისთვის ქირურგიული ბიოფსია არჩევანი არ არის.
20 წლის და მეტი ასაკის ყველა ქალმა…
20 წელს გადაცილებული ყველა ქალისთვის მნიშვნელოვანია საკუთარი თავის რეგულარული გასინჯვა. მიუხედავად იმისა, რომ მკერდის კიბოს სკრინინგი წლიური პერიოდულობით ტარდება, ორ სკრინინგს შორის წარმოქმნილი კიბოს რისკის გათვალისწინების ნაცვლად, საჭიროა თვითგასინჯვის ჩატარება.
თვითგასინჯვისთვის ყველაზე შესაფერისი დროა მენსტრუაციის დასრულების შემდეგ პირველი კვირა. მენოპაუზაში მყოფმა, ან გარკვეული მიზეზების გამო მენსტრუაციის არმქონე ქალებმა კი საკუთარი თავისთვის უნდა განსაზღვრონ ერთი დღე და ეს გასინჯვა 30 დღეში ერთხელ ჩაატარონ.
დოც. დ-რი Taner Usta
ქალთა დაავადებებისა და მეანობის სპეციალისტი
მნიშვნელოვანი შენიშვნა: მკერდის რადიოლოგიასთან დაკავშირებით თურქეთის ერთ-ერთ ყველაზე გამოცდილ და ამ სფეროში წამყვან რადიოლოგს, ჩემს ძვირფას მეგობარს, დაფასებულ Prof.Dr.Erkin Arıbal-ს დიდ მადლობას ვუხდი ამ სტატიასთან დაკავშირებული ღირებული მოსაზრებისა და წვლილისთვის.