მსოფლიოში ქალებში ყველაზე ხშირად გვხვდება ორი სახის კიბო — პირველი ადგილზეა მკერდის კიბო, მეორეზე კი საშვილოსნოს ყელის კიბო. მკერდის კიბო ხშირად მენოპაუზის პერიოდში ვლინდება, თუმცა შეიძლება ნებისმიერი ასაკის ქალშიც გამოვლინდეს. მკერდის კიბოსთან დაკავშირებით ყველაზე ნაკლებად ცნობილი ფაქტია, რომ ამ დაავადების განვითარება მამაკაცებშიც შესაძლებელია. ყოველ რვა ქალიდან ერთს უვლინდება მკერდის კიბო, ხოლო მამაკაცებში ეს მაჩვენებელი ქალების მაჩვენებლის დაახლოებით ერთი პროცენტია.
გაქვთ თუ არა მკერდის კიბოს რისკი?
მკერდის კიბო ზოგჯერ გენეტიკურ ფაქტორებთან, ზოგჯერ კი გარემო ფაქტორებთანაა დაკავშირებული. მართალია გენეტიკური ფაქტორები დიდი ხნის განმავლობაში აღიქმებოდა როგორც თავიდან აუცილებელი მიზეზები, დღეს ამ ფაქტორების თავიდან ასაცილებლად, თუნდაც რადიკალური, გადაწყვეტილებებიც არსებობს. ოჯახის ისტორიაში მკერდის კიბოს არსებობა, ასაკი, სქესი, BRCA გენის მატარებლობა, ადრეული მენსტრუაცია ან მენოპაუზაში გვიან შესვლა მკერდის კიბოს რისკის წარმოქმნაში მოქმედ, თავიდან ვერ აცილებად ფაქტორებს შორისაა. სიგარეტისა და ალკოჰოლის მოხმარებისგან თავის შეკავება, ჯანსაღი კვება, სპორტი და სტრესისგან თავის დაღწევა მკერდის კიბოს რისკის გამზრდელი გარემო ფაქტორების წინააღმდეგ მიღებულ პრევენციულ ზომებს შორისაა. განსაკუთრებით, გენეტიკურად BRCA გენის მატარებელ ქალებში, დაავადების გარეშეც, პრევენციის მიზნით მკერდის ქსოვილის ამოღება ბოლო პერიოდში ყურადღების მიმქცევ მეთოდთაგან ერთ-ერთია.
როგორ დგინდება მკერდის კიბოს დიაგნოზი?
მკერდის კიბოს დროს ხელით გასინჯვა ძალიან მნიშვნელოვანია. ქალების მიერ საკუთარი თავის რეგულარული გასინჯვა დიდ უპირატესობას იძლევა ადრეული დიაგნოსტირებისთვის. ხელით გასინჯვის გარდა, ქალებმა რეგულარულად, წელიწადში ერთხელ ან ორ წელიწადში ერთხელ (იცვლება ასაკის, მდგომარეობისა და ექიმის რეკომენდაციის მიხედვით) უნდა ჩაიტარონ მამოგრაფია. მამოგრაფია შეიძლება ჩატარდეს როგორც დიაგნოსტირების, ისე სკრინინგის მიზნით. მამოგრაფიას, რომელიც პაციენტს ჩაუტარდება რაიმე პრობლემის არარსებობისას, ბაზისურ მამოგრაფიას უწოდებენ. ამის წყალობით მკერდში წარმოქმნილი ნებისმიერი კვანძის ან ცვლილების შემჩნევა ძალიან ადვილი ხდება. მკერდის ჯირკვლის დინების არსებობის მქონე ქალებში რძის სადინარების რენტგენული გადაღების საშუალებას იძლევა გალაქტოგრაფია, მამოგრაფიის შედეგად საეჭვო უბნის სკანირებისთვის ტარდება ულტრაბგერითი გამოკვლევა, ხოლო მკერდის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება (მრტ), მკერდში არსებული კვანძებისა და დაზიანებების შესასწავლად ტარდება წვრილნემსიანი ან სქელნემსიანი ბიოფსია, ასევე ქირურგიული ბიოფსია — ეს ყველაფერი მკერდის კიბოს დიაგნოსტირების, მკურნალობისა და მეთვალყურეობის პროცესებში გამოყენებული მეთოდებია. მკერდის კიბო, რომლის ადრეული დიაგნოსტირებისას მკურნალობა შესაძლებელია, ხოლო გვიან შემჩნევისას სამწუხარო შედეგებამდე შეიძლება მიგვიყვანოს, ამიტომ ადრეული დიაგნოსტიკა, მკურნალობა და პაციენტის ჯანსაღი მომავალი უაღრესად მნიშვნელოვანია.