Endometrioz (Şokolad Kistası Xəstəliyi), tez-tez reproduktiv yaşda görülən, bəzən heç bir şikayətə səbəb olmadan yalnız təsadüfən aşkarlanan bir şokolad kistası şəklindəykən, bəzən də bir çox tibbi müalicə və əməliyyat edilməsinə baxmayaraq çox rahatlama təmin edilə bilməyən sıradan kənar bir xəstəlikdir. Səbəbi tam olaraq bilinməyən bu xəstəlik, uşaqlıq daxili endometrium qatının başqa yerdə yerləşim göstərməsi və bu bölgədə uşaqlıq daxilindəki kimi qalınlaşma və qanaxma ilə birlikdə tökülməyə səbəb olmasıyla ortaya çıxır.
Hamilə Qalma Şansını Azaldır!
Çox vaxt tək yumurtalığı tutan bu kistalar, nadir hallarda olsa iki yumurtalığı da tuta bilər. Yumurtalıqların funksiyasında pozulma, daxilindəki sağlam toxumanı azaltma ya da yumurtalıq ehtiyatlarının mənfi təsirlənməsinə səbəb olur. Bütün bu nəticələr hamiləliyi mənfi təsirləyir. Kistalar uşaqlıq daxilindəki toxumalarda yapışmaya yol açır. Bu yapışmalar, anatomik quruluşun pozulmasına yol açır. Bununla birlikdə orqanların funksiyalarını yerinə yetirməsinə əngəl olur. Fallopiya borularında bu şəkildə qalıntılarla yaranan tıxanıqlıqda ya da borulardakı yapışmada, bu bölgədən yumurta ya da sperm hüceyrəsinin keçməsinə əngəl olacaq bir vəziyyət ortaya çıxa bilər. Bu səbəblər hamilə qalma şansını azaldır. Adezyonların, yəni yapışmaların orqanlar arasında olması sonsuzluğa yol açan digər bir amildir. Şokolad kistası sonsuzluğa yol açır deyə dəqiq bir diaqnoz qoyula bilməsə də, sonsuzluq səbəbi ilə həkimə gedən qadınların sayı olduqca çoxdur.
Şokolad Kistasının Müalicəsi
Şokolad kistalarının müalicəsində cərrahi əməliyyatlar, xüsusilə laparoskopiya istifadə edilir. Müalicədə pasiyentin yaşı olduqca vacibdir. Çünki şokolad kistasının müalicəsində yumurtalıqlar mənfi təsirlənir. Müalicədə pasiyentin uşaq sahibi olma istəyi müalicəyə istiqamət verir. Kistanın getdikcə böyüməsi, hamilə qalmağı əngəlləməsi və şiddətli ağrılar, cərrahiyyəni tələb etsə də yaş olduqca vacibdir. Gənc yaşdakı pasiyentlərə cərrahi müdaxilə edilməsində maneə yoxdur. Çünki yumurta ehtiyatı hələ azalmayıb. Lakin 35 yaş civarındakı qadınların təbii olaraq yumurtalıq ehtiyatı azalmağa başlayır. Bu qadınlarda cərrahi müdaxilə edilməsi qaçılmaz olduqda, müalicədən sonra 6 aydan 1 ilə qədər normal yollardan hamiləlik əldə edilməsi gözlənilir. Çünki müalicədən sonra bir il içində bu qadınların hamilə qalma ehtimalları yüksək görülür.
Yenidən Təkrarlana Bilər
Kistalar müalicə edilmədikdə, borularda olan yapışmalarda uşaqlıq daxilinə yerləşə bilməyən embrion səbəbindən ektopik hamiləlik yaranması, hamilə qala bilməmə və yumurtalıqların itirilməsi nəticəsini yarada bilər. Lakin şokolad kistalarını tamamilə keçirən bir müalicə yoxdur. Kistaların yenidən təkrarlanma ehtimalı var. Nəticə olaraq şokolad kistası sonsuz buraxmaz. Kista yumurtalığın içinə yerləşirsə, yumurtalıqda yerləşən yumurta keyfiyyətini poza bilər. Hamilə qalma şansını əngəlləyə bilər ya da azalda bilər.